Ghe bầu

Ghe bầu là một phương tiện vận tải đường thủy đặc trưng của xứ Quảng nói riêng và của cư dân biển miền Nam Trung bộ nói chung. Tên gọi “ghe bầu” có thể xuất phát từ 2 từ biến âm trong tiếng Mã Lai - Nam đảo (nguồn gốc của tiếng Chăm) là từ “gay” (ghe, thuyền) và “pràu” (là tiếng chỉ loại thuyền buồm Mã Lai). Cũng có thể là từ gọi theo hình dáng của loại ghe này.

Đây là loại thuyền biển có tải trọng lớn,  từ 50 - 100 tấn, thường được dùng để vận chuyển hàng hóa giữa các vùng miển trong nước và cả buôn bán với nước ngoài như Nhật Bản, Trung Quốc, Thái Lan…

Ghe bầu có 2 đáy, đầu nhọn, mũi và lái cong, cao bằng nhau hoặc phía mũi cao hơn lái, bánh lái được đặt ở khoang kế đuôi thuyền. Với tải trọng lớn, loại ghe này chạy bằng buồm với những cánh buồm lớn hình thang hoặc tam giác, có nhiều chèo, phần bụng có dáng bầu tròn rộng, có vẽ 2 mắt ở 2 bên mũi ghe. Vận tốc khi có gió của loại ghe này có thể đạt tới 6 - 7 hải lý (1 hải lý = 1,852 km).

Chiều dài của ghe bầu có thể lên tới 40m, tùy thuộc vào công năng sử dụng. Trên ghe bầu có những chiếc thuyền nhỏ để tiện đi lại trong quá trình buôn bán (ghé bến, chuyển hàng…). Ghe bầu thịnh hành nhất vào khoảng thế kỷ XVI - XIX. Trong suốt thời kỳ lịch sử ấy, nó có vai trò quan trọng cả về kinh tế, quân sự, văn hóa. Về mặt quân sự: Với chức năng vận tải biển, ghe bầu được dùng vào những mục đích quân sự khác nhau, chủ yếu là chuyên chở binh lính, lương thực, vũ khí…Về văn hóa: ghe bầu là chiếc cầu nối trong quan hệ giao lưu văn hóa giữa các địa phương: Đàng Trong - Việt Nam - quốc tế. Và vai trò quan trọng hơn cả, gắn liền với đặc điểm và tính năng của ghe bầu là vận chuyển hàng hóa phục vụ nhu cầu phát triển thương nghiệp - ngoại thương.

Có thể nói, ghe bầu không chỉ là một phương tiện vận tải đơn thuần mà còn mang tính đặc trưng, tiêu biểu của địa phương, vùng miền