Áo khố vỏ cây

Áo khố vỏ cây là sản phẩm của Ông Bríu-Brăm (thôn Bhơhôồng, xã Sông Kôn, huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam) - cựu bí thư huyện Hiên nay là huyện Đông Giang tỉnh Quảng Nam, làm và cho thanh niên nam nữ trong thôn mặc trong các dịp lễ hội tại địa phương từ năm 2005. Năm 2008, bộ váy áo này được đưa đi triễn lãm “những ngày văn hóa các dân tộc” tại Hà Nội. Sau đó, được đưa về lưu giữ tại phòng văn hóa thông tin huyện Đông Giang.

Y phục vỏ cây của người Cơ tu được làm bằng vỏ cây hơ mớt, hơ mon, hơjoong, ta đuých… Đây là các loại cây sẵn có tại vùng rừng núi quê hương của họ. Để làm được một bộ trang phục bằng vỏ cây đòi hỏi phải tốn rất nhiều công sức. Trước hết, người Cơ tu phải vào rừng bóc tách vỏ cây.  Người ta chọn những thân cây có đường kính từ 40-50cm, không đốn hạ cả cây mà chỉ dùng rựa khứa quanh thân cây và lột thành từng mảng lấy vỏ. Họ cắt thành từng khúc theo kích thước của tấm váy, tấm khố, chiếc áo phù hợp với thân hình người sử dụng. Sau đó, để chiếc vỏ cây được mềm mại, sau khi hơ lửa cho nóng đều, người ta dùng một khúc cây khắc rãnh lồi lõm để đập dập vỏ cây. Đập xong, người ta lột bớt lớp vỏ ngoài vứt đi, chỉ để lại lớp vỏ cây bên trong. Có khi, họ còn đun sôi cùng lá quế, củ sả, củ riềng, giúp áo có hương thơm và chống lại các loại côn trùng. Tiếp đó, những tấm vỏ cây được ép thẳng, cắt xén, khoét lỗ, chắp nối, khâu lại thành khố, váy, áo... Để chắp nối các mảnh vỏ cây, người ta dùng dây gai, cây bhơ nương - loại cây rất dẻo và chắc làm chỉ khâu. Nếu có tấm vỏ cây lớn, chỉ cần khoét lỗ làm thành cổ áo, rồi cài thêm các sợi dây vào bên mép áo để khi mặt, người ta thắt các sợi dây vào nhau cho chặt mà không cần nút áo.

Từ vỏ cây, người Cơ tu làm thành váy, áo, tấm choàng và cả tấm đắp. Thời gian để làm một bộ đồ bằng vỏ cây là từ 5-7 ngày, tùy loại vỏ cây mềm hay cứng. Trang phục bằng vỏ cây của người Cơ tu thường có màu ngà hoặc màu vàng rơm. Thông thường, áo có cổ tròn, không có tay. Chỉ dùng để khâu áo làm bằng sợi mây rừng. Có loại áo dùng cho mùa đông và loại cho mùa hè. Ngoài ra, còn có loại áo dày để chống lại nanh vuốt của thú dữ cũng như tên độc của đối phương. Theo các già làng Cơ tu cho biết, bộ đồ bằng vỏ cây mặc khá bền, thời gian sử dụng khoảng 1 năm nếu giữ gìn cẩn thận. Đặc biệt tuyệt đối tránh tiếp xúc với... lửa vì dễ cháy.

Ngày nay, nghề dệt của người Cơtu phát triển, ở các làng cây bông vải đã được trồng phổ biến, thì loại vỏ cây nói trên ít khi được người Cơtu sử dụng.