Kèn Tơghêy

Dân tộc Cơtu sử dụng kèn Tơghêy trong các dịp lễ hội của buôn làng. Kèn làm bằng sừng trâu, bên trong sừng trâu để rỗng, phần đầu chân sừng trâu bọc bằng tấm da thú và khoét một lổ tròn để tạo ra lỗ thông. Phần giữa cong lên được khoét một lỗ hình chữ nhật để gắn lưỡi gà, lưỡi gà làm bằng một tấm tre mỏng được kết dính bằng một loại cây rừng. Âm thanh của kèn được tạo ra bằng cách thổi hơi vào lưỡi gà và dùng tay trái tác động vào lỗ thông ở cuối thân kèn. Âm thanh khác nhau là do hơi thở kết hợp với bàn tay nhấn vào mở ra ở lỗ thông hơi.

Kèn Tơghêy là nhạc cụ dành riêng cho già làng hay những người có uy tín trong làng. Kèn được sử dụng trong lễ hội có đâm trâu cúng giàng và thần linh. Âm thanh của kèn chính là sự trung gian giữa con người với các thần linh, tổ tiên. Theo quan niệm của người Cơ tu, tiếng kèn Tơ ghêy sẽ báo với thần linh, với giàng biết được ý định mở lễ hội của dân làng, mang lời cầu khẩn của dân làng đến với giàng và các thần linh. Đồng thời, tiếng kèn cũng là để thông tin đến các làng khác để báo tin vui làng mình mở hội. Có thể nói là kèn Tơghêy là nhạc cụ của lễ hội. Trong lễ hội kèn thường mở đầu, làm nền cho các nhạc cụ khác. Khi chuyển tiếp các tình tiết của lễ hội thì kèn Tơghêy đảm nhận vai trò chính, hòa cùng với âm nhạc cồng chiềng.

Kèn Tơghêy được trân trọng vì đây là tài sản quý giá. Nó được cất giữ cẩn thận và trang trọng ở trong nhà hay ở nhà Gươl.